محصولات گلخانه ای, مطالب آموزشی

سفیدك داخلی گوجه فرنگی و سیب زمینی

اهمیت و ضرورت:

بیماری بادزدگی فیتوفترایی سیب زمینی که بوسیله عامل قارچی Phytophthora infestans ایجاد میشود، از مهمترین بیماري های سیب زمینی به ویژه در مناطق خنک و مرطوب است که حجم قابل توجهی از قارچکش های شیمیایی برای کنترل آن مصرف می گردد عامل تعیین کننده در بروز همه گیری آن، مساعد بودن شرایط محیطی است. سرعت انتشار بیماری بسیار بالا بوده و در شرایط مساعد، ظرف حدود ده روز می تواند تمام مزرعه را آلوده کند. توان خسارت زایی بیماری نیز قابل توجه است و با توجه به سرعت بالای گسترش بیماري، استفاده از قارچکش های مختلف و در قالب یک سیستم پیش آگاهی می تواند کنترل موثر بیماري را به دنبال داشته باشد، در غیر اینصورت، بایستی سم پاشی های متعددی را در قالب یک برنامه زمانی منظم انجام داد.

نحوه خسارت:

قارچ عامل بیماری زمستان را به صورت میسلیوم در داخل غده هاي سیب زمینی، بذر و بقایای آلوده گوجه فرنگی باقیمانده در مزرعه سپری میکند، این بیماری از طریق غده های بذری با آلودگی مختصر و یا سیب زمینی هایی که به منظور خوراك مصرف میگردند از محلی به محل دیگر پراکنده میشود. با کشت قطعات بذری آلوده، دور ریختن سیب زمینی های آلوده در محل و یا نشاءهای آلوده گوجه فرنگی ریسه های قارچ عامل بیماری به صورت انگل اجباری در بین سلول های نسوج مبتلا رشد نموده و با فرستادن اندام های مکنده به داخل سلول، مواد غذایی مورد نیاز خود را جذب میکنند. سپس اسپورانژیوفورهای قارچ از طریق روزنه های برگ به خارج راه می یابند. اسپورانژیوم ها بوسیله باد (دما بالاي 13 درجه سانتیگراد باشد و یا رطوبت نسبی %100 نباشد) یا قطرات باران (دما 13 درجه سانتیگراد و رطوبت نسبی %100 باشد) منتشر میشوند. کنیديها و زئوسپورها وقتی دما بالاي 13 درجه سانتیگراد باشد به سرعت جوانه میزنند (دما حدود 12 درجه سانتیگراد در شب همراه با شبنم زیاد یا باران و در روز بین 16 تا 24 درجه سانتیگراد توام با رطوبت)، در آلودگیهای جدید با گسترش میسلیوم به سلول ها و چشمک های در حال رشد حمله میکند. ریسه در امتداد ساقه و به خصوص در ناحیه پارانشیم پوستی به سرعت رشد کرده، تغییر رنگ داده و با فرستادن اندام های مکنده به داخل سلول ها مواد غذایی مورد نیاز خود را جذب کرده و مرگ سلول های مجاور خود را باعث میشود. پس از آنکه میسلیوم از داخل ساقه عبور کرد و به بالای سطح خاك و قسمت های هوایی گیاه رسید، شروع به تولید اسپورانژیوفور میکند که از طریق روزنه های ساقه ها و برگها خارج شده و در معرض جریان هوا قرار گرفته و انتشار مییابند. پس از آلوده شدن برگ و در هوای مرطوب، اسپرانژیوم ها از برگ ها شسته شده و وارد خاك میشوند. بنابراین در سیب زمینی اول غده های نزدیک سطح خاك مورد حمله زئوسپورهای در حال خروج از اسپرانژیوم ها قرار میگیرند.

روشهای شناسایی:

در خزانه علائم بیماری در روی برگ های گوجه فرنگی لکه های کوچک و قهوه ای ظاهر میشود بعد از چند روز برگها چروکیده و دور تا دور آنها به رنگ قهوه ای مایل به خاکستری در میآیند، در پشت برگها در محل لکه ها کنیدی و کنیدیوفر عامل بیماری به رنگ خاکستری مایل به سفید دیده میشود. اگر در خزانه مبارزه نگردد، در مزرعه در روی برگها لکه های درشت آبسوخته تولید میشود. علائم بیماری در حاشیه برگهای پائین ظاهر میشود. در قسمت های هوائی گیاه ابتدا نقاط آب گزیده غیر منظم یا مدور ایجاد میشود و معمولا در هوای مرطوب این نقاط به سرعت گسترش مییابند. معمولترین زخم های بادزدگی دارای مرکز نکروز می باشند که توسط یک بافت متلاشی شده سبز کمرنگ یا کلروزه احاطه شده اند. در شرایط رطوبتی ممتد، تمام قسمت های نرم هوائی گیاه سوخته شده و بوی نا مطلوبی تولید میکنند (تنها قسمت باقیمانده از بخش هوایی گیاه ساقه ها میباشند). آلودگی به طور معمول از نوك انشعابات یا محل اتصال دمبرگ به ساقه رخ میدهد. در هواي خشک فعالیت قارچ متوقف میشود، لکه های موجود از گسترش باز میمانند، سیاه و پیچیده شده و بالاخره خشک میشوند و در زیر برگ اثري از قارچ دیده نمیشود. روی ساقه سیب زمینی زخم ها میتوانند قسمت های زنده گیاه را مصرف کنند. در غده سیب زمینی ابتدا لکه های کم و بیش نا منظم قهوه ای یا سیاه ارغوانی ظاهر میشود. در صورتی که غده را ببریم بافت آلوده آب گزیده تیره و تا حدودي قرمز متمایل به قهوه ای به نظر می رسد که 5 تا 15 میلیمتر عمق دارند و بعدا این مناطق سخت و خشک و کمی فرو رفته میشوند. پوسیدگی ممکن است پس از برداشت گسترش یافته یا غده های آلوده مورد حمله باکتری ها و قارچ های ثانوی که پوسیدگی نرم تولید میکنند واقع شده و بوی زننده و متعفنی ایجاد شود.

روشهای پایش و ردیابی:

به منظور پیش آگاهی بیماری بادزدگی فیتوفترایی سیب زمینی که مهمترین بیماري سیب زمینی در دنیا است مدل هاي زیادی در دنیا ساخته شده که دو مدل هایر و والین از مدل هاي مهم و پایه اي آن محسوب میشوند. بر اساس تحقیقات انجام شده به منظور بررسی توان پیش بینی این دو مدل در شرایط اقلیمی کشور، چهار متغیر مجموع بارش، تعداد روزهای بارانی، مجموع ساعت های آفتابی و مجموع تبخیر، توانسته وقوع اپیدمی را با دقت بسیار بالایی پیشبینی کنند.

روشهای کنترل زراعی، مکانیکی و بهداشت گیاهی:

کنترل زراعی:

1- اجتناب از کشت سیب زمینی در مزارع گوجه فرنگی (تا جاییکه ممکن است گوجه فرنگی دور از مزارع سیب زمینی باید کاشته شود).
2- کشت ارقام زود رس در شمال کشور.
3- رعایت آیش و تناوب چند ساله با غلات (گندم و جو).
4- استفاده از ارقام متحمل.
5- استفاده از ارقام مقاوم جدید سیب زمینی از جمله رقم حنایی، پوست قهوه اي و گوشت سفید و دیگر ارقام مقاوم قبلی شامل اسپیرت و بامبا (ارقام مارفونا، سانتا و میلوا به این بیماری حساس می باشند).
6- تنظیم تهویه و کاهش رطوبت سطح غده های سیب زمینی.
7- انجام برداشت پس از پینه بستن کامل غده های سیب زمینی.
8- کشت در خاك های سبک.
9- خاك دهی پای بوته های سیب زمینی.
10- اجتناب از آبیاری مزارع در زمان شیوع بیماری از جمله اقدامات مهم کنترلی زراعی و بهداشتی قابل توصیه است.

تغذیه: استفاده از کودهای ازته با افزایش رشد رویشی، جلوگیري از تبخیر و بالا بردن رطوبت محیط، بافت گیاه را در برابر عوامل بیماري زا حساس میکند لذا استفاده از کودهای ریز مغذی، کودهای حاوی کلسیم براي ایجاد مقاومت در ساختار سلولی غده هاي سیب زمینی و پتاسیم براي ایجاد مقاومت در پوسته سیب زمینی براي جلوگیري از نفوذ اسپور بیماري در انبار باعث افزایش مقاومت در برابر بیماری میباشد.
مدیریت آبیاري: براي به حداقل رساندن مدت زمان خیس نگه داشتن برگها اهمیت زیادي دارد:
الف) در کشت بهاره اجتناب از آبیاري سنگین در اوایل رشدي و گرماي اواخر خرداد و اوایل تیر ماه.
ب) در کشت زمستانه خودداری از آبیاري اواخر دوره رشدی و برخورد به گرمای تابستانه.

بهداشت مزرعه:

1- جمع آوری و انهدام بقایاي آلوده
2- حذف شاخ و برگ با استفاده از سرزنی در صورت مشاهده بیماری در اواخر دوره رشدی به منظور از بین بردن محیط رشدی مناسب قارچ و جلوگیری از انتقال آن به روزنه های سیب زمینی
3- کندن و چال کردن بوته های آلوده در مراحل اولیه بیماری
4- جلوگیری از ورود اینوکلوم به منطقه سالم
5- تهیه بذر گواهی شده
6- جدا کردن بذرهای آلوده هنگام جدا کردن غده های بذری
7- بازرسی نشاءهای گوجه فرنگی

کنترل مکانیکی:

ضدعفونی ادوات کشاورزی قبل از شروع کار

روشهای کنترل شیمیایی:

بر اساس موازین پیش اگاهی و با نظر کارشناس، با ظهور علائم در برگهاي سرشاخه ها (یک بوته در هر مترمربع) میتوان از سموم زیر استفاده کرد:

1- سیب زمینی در مراحل بردوفیکس با غلظت 5 در هزار براي پیشگیرd و کنترل بیمارd در گوجه فرنگی و اولیه بیماری
2- کوپر اکسی کلراید با نام تجاري کوپراویت (%35 WP) با غلظت 3 در هزار
3- سیموکسائیل + فاموکسادون با نام تجاري اکوایشن پرو (%52.5 WG) باغلظت 400 گرم در هکتار
4- فسفونیک اسید با نام تجاري اگریفوس (ُ%40 SC) با غلظت 6 لیتر در هکتار (براي پیشگیري از بیماري)
5- کلروتالونیل با نام تجاري داکونیل مایع ( %72 SC) با غلظت 2.5 – 2 لیتر در هکتار
6- دي متومورف + مانکوزب با نام تجاري اکروبات ام زد (%WG 69) دو کیلوگرم در هکتار (جهت کنترل بیماري در سیب زمینی)
7- سیازوفامید با نام تجاري رانمن (150-200) SC40% میلی لیتر در هکتار (جهت کنترل در مراحل اولیه بیماری)
8- اکسید مس با نام تجاري نوردوکس (%75 WG) با غلظت 1 کیلوگرم در هکتار، براي پیشگیری و کنترل بیماری
9- پروپاموکارب هیدرو کلراید + فلوپیکالید با نام تجاري اینفینیتو (%68.75 SC) با غلظت 1.5-1.2 لیتر در هکتار
10- متالاکسیل + مانکوزب با نام تجاري رزالاکسیل (%72 WP) با غلظت 3 کیلوگرم در هکتار (جهت کنترل بیماري در سیب زمینی)
11- پروپاموکارب هیدرو کلراید + سیموکسائیل با نام تجاري پروکسانیل (%45 SC) با غلظت 2.5 لیتر در هکتار

یادآوری چند نکته:

1- حضور کارشناسان شبکه مراقبت در مناطق الوده در شرایط بحرانی در روزهای ابری ( سه روز متناوب با دمای شب 15 -12 درجه و دماي روز حداکثر 24 -21 درجه) و پایش مزارع آلوده ضروری می باشد.
2- در صورت استفاده از کلرتالونیل فاصله آخرین سم پاشی تا برداشت محصول 14 روز می باشد.
3- استفاده از سمپاش های low volume، به منظور بهبود سیستم های سمپاشی و آغشته شدن مناسب پشت برگها.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *